Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn đầy thách thức cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam. Không chỉ đối mặt với biến động thị trường, các chủ hàng (Shipper) đang "đau đầu" khi thấy báo giá cước vận tải (đặc biệt là tuyến Châu Âu và Mỹ) xuất hiện thêm những dòng phụ phí mới đắt đỏ: EU ETS và Carbon Surcharge.
1. Phí ETS và Thuế Carbon là gì? Tại sao lại thu vào năm 2026?
Để hiểu vì sao tiền cước tăng, chúng ta cần nhìn vào bức tranh pháp lý toàn cầu hiện tại.
EU ETS (Hệ thống Thương mại Khí thải Châu Âu)
Kể từ năm 2024, Liên minh Châu Âu (EU) đã bắt đầu áp dụng ETS cho ngành hàng hải, nhưng phải đến năm 2026, lộ trình này mới thực sự siết chặt.
-
Cơ chế: Các hãng tàu phải mua "quyền phát thải" (allowances) cho lượng khí CO2 mà tàu của họ thải ra khi cập/rời cảng EU.
-
Tình hình 2026: Nếu trước đây chỉ phải trả 40-70% lượng khí thải, thì năm nay con số này đang tiệm cận mức 100%. Tàu càng lớn, xả càng nhiều khói, hãng tàu càng phải đóng nhiều tiền.
CBAM (Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon)
Song song với ETS đánh vào phương tiện vận tải, CBAM đánh trực tiếp vào hàng hóa. Mặc dù đây là thuế nhập khẩu, nhưng nó kéo theo hàng loạt chi phí về thủ tục hành chính, khai báo dữ liệu carbon mà các công ty Logistics phải thực hiện thay cho khách hàng.
Chú thích: Lộ trình tăng phí ETS khiến chi phí vận tải năm 2026 đạt mức kỷ lục mới
2. Phí ETS tác động lên giá cước thực tế như thế nào?
Rất nhiều khách hàng thắc mắc: "Tại sao hãng tàu chịu thuế mà tôi lại phải trả?"
Câu trả lời nằm ở cơ chế Pass-through (Chuyển tiếp chi phí). Hãng tàu sẽ không gánh khoản thuế khổng lồ này một mình. Họ tách nó ra thành một dòng phụ phí riêng (thường ghi là ETS Surcharge hoặc Green Fuel Surcharge) trên hóa đơn cước.
| Loại Hàng | Năm 2024 (Khởi động) | Năm 2026 (Hiện tại) | Mức tăng |
| Hàng khô (Dry) | ~$25 - $35 EUR | ~$60 - $90 EUR | Tăng gấp 2-3 lần |
| Hàng lạnh (Reefer) | ~$40 - $50 EUR | ~$100 - $150 EUR | Tăng rất mạnh |
(Lưu ý: Hàng lạnh tiêu tốn nhiều nhiên liệu để chạy máy phát điện nên mức phí ETS cao hơn hẳn).
Sự khác biệt giữa Sea và Air
-
Đường biển (Sea Freight): Mức tăng phí ETS tính trên mỗi đơn vị sản phẩm (Unit) thấp hơn nhờ khả năng chở khối lượng lớn.
-
Đường hàng không (Air Freight): Năm 2026, các quy định về sử dụng Nhiên liệu Hàng không Bền vững (SAF) bắt buộc khiến cước Air vốn đã cao, nay càng thêm áp lực.
3. "Điểm mù" chi phí mà doanh nghiệp thường bỏ sót
Ngoài giá cước (Freight rate) hiển thị trên báo giá, "bão" thuế Carbon 2026 còn gây ra các chi phí ẩn:
-
Phí quản trị dữ liệu: Các Forwarder phải thu thêm phí để xử lý hồ sơ chứng minh lượng phát thải (phục vụ báo cáo CBAM).
-
Rủi ro phạt chậm trễ: Nếu sai lệch thông tin về lượng khí thải, hàng có thể bị giữ lại tại cảng đích (Rotterdam, Hamburg...) để kiểm tra, phát sinh phí lưu kho bãi (DEM/DET) cực lớn.
4. 03 Chiến lược giúp Doanh nghiệp "Né" bão giá (Giải pháp từ chuyên gia)
Là đơn vị cung cấp dịch vụ cước hàng không và đường biển lâu năm, [Tên Công Ty Bạn] gợi ý 3 cách thực tế để giảm thiểu tác động này:
Chiến lược 1: Lựa chọn "Hãng tàu Xanh" (Green Carrier)
Không phải tàu nào cũng chịu mức thuế giống nhau. Các hãng tàu mới sử dụng nhiên liệu LNG hoặc Methanol sẽ chịu thuế ETS thấp hơn nhiều so với tàu chạy dầu cũ.
-
Giải pháp của chúng tôi: Chúng tôi có mạng lưới đối tác với các line tàu hiện đại (như Maersk, CMA CGM...) để book được mức phụ phí ETS thấp nhất cho bạn.
Chiến lược 2: Tối ưu hóa "Chargeable Weight" & Đóng gói
Phí ETS thường được phân bổ theo TEU hoặc trọng lượng.
-
Nếu bạn đóng hàng lỏng lẻo, bạn đang trả tiền "thuế ô nhiễm" cho cả khoảng không khí trong container.
-
Hãy sử dụng dịch vụ tư vấn đóng gói của chúng tôi để tăng tối đa lượng hàng trong 1 lần gửi.
Chiến lược 3: Dịch vụ Gom hàng lẻ (LCL Consolidation)
Nếu bạn không đủ hàng để đi nguyên container (FCL), đừng cố đi FCL. Việc sử dụng dịch vụ LCL (hàng lẻ) giúp chia sẻ đầu phí ETS với các chủ hàng khác. Đây là cách tiết kiệm hiệu quả nhất cho các doanh nghiệp SME trong năm 2026.
Kết luận
Thuế Carbon và phí ETS không còn là dự báo, nó là thực tế của năm 2026 mà mọi doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải chấp nhận. Tuy nhiên, chấp nhận không có nghĩa là chịu thiệt.
Việc lựa chọn một đối tác Logistics am hiểu tường tận về các loại thuế phí này sẽ giúp bạn tiết kiệm từ 10-15% tổng chi phí logistics.

Địa chỉ trụ sở: 1086 Xa Lộ Hà Nội, Khu phố 5, Phường An Bình, Thành phố Biên Hòa, Tỉnh Đồng Nai.
Văn phòng giao dịch 1: Khu Công nghiệp Nhơn Trạch 6, Tỉnh Đồng Nai.
Văn phòng giao dịch 2: KCN Lộc An - Bình Sơn, Long Thành, Tỉnh Đồng Nai.
Sđt: 0251 887 1409
Email: info@thongquan.com.vn

Xem thêm